ASP.NET 3.5 Ne Vaad Ediyor?
Hâlâ diri duran ASP, 3.0'da "istop etmişti" bilirsiniz. Rotamız ASP+ diye ortaya çıkan sonra da ASP.NET diye nâm salan yeni teknolojiye döndü. Şimdi ASP.NET'in 3.0 sürümünü hissetmeden (var mıydı böyle bir sürüm?) saatlerimiz 3.5'u gösterir olmuş.
Elimizde ne var bir bakalım.
2.0'ın Yeri Sağlamlaştı
ASP.NET 2.0, 1.x'e göre gerekli ve tatmin edici bir güncellemeydi. "Master Page", "Partial Class", Temalar, Profiller, yepyeni kontroller... A'dan Z'ye, System.Web altında ne varsa elden geçmiş ve yenileri eklenmişti.
Şimdi 3.5 koduyla gelen sürüm, 2.0'ın üzerine ilaveler yapıyor. Ama asla 2.0'da bir şey değiştirmiyor. "Core" diye bahsedilen kısım 2.0. Aynen .NET 3.5'un genelinde olduğu gibi.
O nedenle 3.5'tan ASP.NET adına pek bir şey beklemeyin. Bu minör, yani minicik güncelleme. Yepyeni olan ne varsa, ortak framework'te var.
Boncuklar
ASP.NET dairesinde boncuk niyetine üç ekleme var, hepsi bu.
AJAX Artık Ev Sahibi
Daha önce ayrıca indirilen, yani misafir hükmündeki ASP.NET AJAX kütüphanesi artık bünyeye entegre edilmiş. Şimdi web'den indirmeden doğrudan kullanılabiliyor. Günümüz şartlarında web'den indirmenin kaybettirdiği zaman düşünülürse; çok mühim bir yenilik.
ListView
GridView ile DataList arasında bir şey. Daha esnek çizelge biçimli veri göstermeye yarıyor. Scott Bey, bir makalesinde kullanımını örneklemiş.
DataPager
Milletin evelden kendi kastığı sayfalama kontrolüne el atmışlar. Bir web kontrolü hedef alarak çalışan arayüz bileşeni. Ancak beraber çalışacağı kontrolün "IPageableItemContainer" diye bir arayüzün temsilcisi olması gerekiyor. Uzmanların verdiği bilgiye göre bu arayüzü de sadece yeni yazdıkları ListView destekliyor.
Baştacımız LINQ
Lafın dönüp dolaşıp bu dört harfli sözcüğe geleceğini tahmin ettiniz değil mi? Yeni aromalı sakızımız çünkü kendileri.
ASP.NET 3.5 ile doğrudan ilgili olmasa da LINQ, bu sürüm ile kullanabileceğiniz önemli bir teknoloji. Basitçe söylemek gerekirse, ilişkili veriyle çalışmak için geliştirilmiş yeni bir yazım dili ve yorumlayıcısı. Bir veritabanı, XML belgesi, iş nesnesi veya LDAP üzerinde LINQ deyimleri ile işlem yapabileceğiz. Bu yeni sözdizimi, .NET dillerine yeni kazandırılan "Lambda Expression", "Extension Method" gibi özelliklerle mümkün oluyor. Şunun gibi görünüyor:
List<string> ilceAdlari = from ilce in ilceler
where ilce.ilKodu = 46
select ilce.ilceAdi;
Ve IDE...
Visual Studio 2008 de bir tutam yenilikle göz kırpıyor bize. ASP.NET'i ilgilendirenlerine bakalım kısaca.
Hedef Zenginliği
Yeni IDE ile eski sürümleri (2.0, 1.x*) hedef alan web siteleri yazabilirsiniz. Yazış serbest! Yani son model arabanızı korkmadan stabilize yollara sürebilirsiniz.
HTML'yi Canlı Görme Devrimi
Scott Bey bunu DevConnections 2007'de ballandıra ballandıra anlatmış ve dinleyicilerden de tebessüm dolu bir alkış almış diyorlar. Yenilik diye sunulan şeyi muhtemelen siz de burun bükerek kullanacak veya hiç kullanmayacaksınız.
Siz de Debug'ların Efendisi Olabilirsiniz
Visual Studio bu sürümde sırf Debug için çalışmış diyebiliriz. JavaScript, CSS ve milli meselemiz AJAX'a yönelik gelişmiş editör ve debug desteğinden bahsediliyor. JavaScript için IntelliSense desteği de kopartılmış. Yorumlarınız bile gözüküyor balonda, ipucu olaraktan.
Netice
ASP.NET 3.5, 2.0'ın kasvetli havasını devam ettiriyor. PostBack, ViewState yerli yerinde. Anlamsız kodlar basan web kontrolleri de duruyor. Benim için 3.5 sönük bir sürüm. Ama taliplisi için çok şey ifade ediyordur.
Kendi adıma asıl değişimin ASP.NET MVC Framework'ün yayımlanmasıyla başlayacağını düşünüyorum. İşte o zaman şu yakamızı 2008'de bile bırakmayan "VB Formları" sendromundan kurtarabileceğiz demektir. Ümidim var.
*: Hüseyin Bey'in hatırlatmasıyla düzeltilmiştir. VS 2008 1.x sürümlerini desteklemiyor.
